Καταναγκαστικά έργα των Εβραίων, Χριστίνα Κούση

Επέλεξα αυτό το έκθεμα διότι ήθελα να καταδείξω τη βιαιότητα και την απανθρωπιά των Γερμανών αξιωματούχων απέναντι στους άμαχους Εβραίους πολίτες. Εντυπωσιακή ήταν η σκληρότητα που επέδειξαν οι στρατιώτες κατά τη διάρκεια των καταναγκαστικών έργων.

Στις 21 Ιουλίου 1942 οι Γερμανοί κάλεσαν όλους τους Εβραίους άνδρες ηλικίας 18 έως 45 ετών που ζούσαν στη Θεσσαλονίκη να παρουσιαστούν στην Πλατεία Ελευθερίας. Ήταν 9.000 Εβραίοι, όμως περίπου στους 2.000-3.000 ανατέθηκαν καταναγκαστικές εργασίες για τον γερμανικό στρατό. Οι υπόλοιποι τέθηκαν υπό κράτηση ώσπου οι εβραϊκές κοινότητες της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας να καταβάλουν στις γερμανικές αρχές ένα υπέρογκο ποσό για την απελευθέρωσή τους. Οι Εβραίοι εργάτες στάλθηκαν αρχικά σε κοντινούς προορισμούς της Θεσσαλονίκης, όπως στη Βέροια και την Κοζάνη για να φτιάξουν στρατιωτικούς δρόμους. Οι συνθήκες διαβίωσης και εργασίας ήταν πολύ άσχημες με αποτέλεσμα οι γιατροί να είναι απαραίτητοι. Δούλευαν καθημερινά κάτω από τον καυτό ήλιο με ελάχιστο νερό και φαγητό. Δεν ήταν λίγες οι φορές που οι Γερμανοί στρατιώτες ασκούσαν σωματική βία πάνω στα ταλαιπωρημένα σώματα των Εβραίων.

Σε μόλις δυόμιση μήνες το 12% των εργατών είχε πεθάνει από τις κακουχίες. Γι αυτό το λόγο η ηγεσία της εβραϊκής Κοινότητας ζήτησε την επιστροφή την Εβραίων εργατών. Ο Μάξ Μέρτεν ζήτησε από την Κοινότητα το ποσό των 3,5 δισεκατομμυρίων δραχμών προκειμένου οι Εβραίοι να επιστρέψουν από τα καταναγκαστικά έργα. Έτσι, στις 17 Οκτωβρίου 1942 συμφωνήθηκε να κατατεθούν 2,5 δισεκατομμύρια δραχμές στους Γερμανούς μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου και υπόλοιπα θα συμψηφίζονταν με την αποζημίωση από την καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου. Οι Γερμανοί όμως είχαν ήδη αποφασίσει την καταστροφή του νεκροταφείου. Στις 6 Δεκεμβρίου εργάτες του Δήμου Θεσσαλονίκης απαλλοτρίωσαν τους εβραϊκούς τάφους.