Σιντριβάνι, Μαρία Νίρλα

Με αφορμή το μάθημα «Η διδασκαλία του Ολοκαυτώματος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση» επισκεφτήκαμε την Τετάρτη 21/10, το Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Μόλις μπήκα στο μουσείο αντίκρισα ένα σιντριβάνι, το όποιο όπως διάβασα έπειτα στην επιγραφή, βρισκόταν στην αυλή της Συναγωγής Όελ Γιόσεφ, ή αλλιώς Συναγωγή Σαρφατή. Τη συναγωγή, αυτή, τη συναντούμε μεσοπολεμικά στην οδό Πιττακού και Θάλητος. Το κτίριο όπου στεγάστηκε η συναγωγή ήταν δωρεά της οικογένειας Σαρφατή. Η σημαντικότητα του εκθέματος φαίνεται από τη τοποθέτησή του σε αυτή τη κεντρική θέση. Ακόμα πιο εντυπωσιακό βέβαια, πέρα από την αρχιτεκτονική του, είναι πως μετά από τόσα χρόνια συνεχίζει και λειτουργεί κανονικά.

Οι συναγωγές που είχαν αναγνωριστεί επίσημα από τη Ραβινεία είναι τριάντα δύο. Η κάθε μία από αυτές διοικούνταν από μία επιτροπή συναγωγής που αποτελούνταν από έναν ραβίνο και ορισμένους πρόκριτους (gvirim), οι οποίοι όπως προέβλεπε το εθιμικό δίκαιο (halaha), εκλέγονταν με πλειοψηφικό σύστημα (ahat ha rabim), από τα μέλη της συνοικίας. Τον 16^ο αιώνα και μέχρι τη μεγάλη πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης το 1917 οι συναγωγές και οι ευκτήριοι οίκοι έφθαναν τους εκατό. Μεταξύ αυτών υπήρχαν πολλές ιδιωτικές συναγωγές που ανήκαν σε μεγάλες οικογένειες, όπως για παράδειγμα, της οικογένειας Μόλχο ή της οικογένειας Μπουρλά. Δυστυχώς δεν υπάρχουν λεπτομερείς αναφορές για χωροθέτηση των τόπων λατρείας και ακόμη λιγότερες αφορούν τους ευκτήριους οίκους, παρά το γεγονός ότι οι αναγνωρισμένες συναγωγές που συντηρούνταν από την κοινότητα ήταν τριάντα δύο. Τα ιστορικά ίχνη των συναγωγών του κέντρου της Θεσσαλονίκης αποτελούν πνευματική κληρονομιά για τους κατοίκους της πόλης.