Η γιορτή Πουρίμ, Άννα Σπυριδωνίδου

Επέλεξα από την επίσκεψή μου στο Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης να γράψω δυο λόγια για τη γιορτή Πουριμ που γιορτάζεται έως και σήμερα, καθώς με εντυπωσίασε η προϊστορία του δικού τους εθίμου των «καρναβαλιών».

 Η γιορτή του Πουρίμ στην Εβραϊκή παράδοση γιορτάζεται στη μνήμη της σωτηρίας των Εβραίων από ένα επιζήμιο διάταγμα που εξέδωσε ο πρωθυπουργός του Βασιλείου της Περσίας, ο Αμάν, την εποχή του Πέρση βασιλιά Ασχαβερός. Όταν ο Εβραίος Μορδοχάι αρνήθηκε να προσκυνήσει τον Αμάν, όπως τον διέταξαν, ο Αμάν αποφάσισε να εκδικηθεί και προσπάθησε να στρέψει τον βασιλιά κατά των Εβραίων. Η Εσθίρ, ανιψιά του Μορδοχάι και βασίλισσα των Περσών, ανέτρεψε τα σχέδια του Αμάν. Την ημέρα που ο Αμάν σκόπευε να εξολοθρεύσει τους Εβραίους, εκείνοι αμύνθηκαν και σκότωσαν όσουν πήγαν να τους βλάψουν. Ο Αμάν και οι γιοι του καταδικάστηκαν σε θάνατο. Οι Εβραίοι αποφάσισαν ότι στην περσική αυτοκρατορία, η επόμενη ημέρα της νίκης τους θα ήταν ημέρα γιορτής και την ονόμασαν Πουρίμ (από την Εβραϊκή λέξη που σημαίνει πεπρωμένο ή μοίρα) ενώ έριχναν στο σώμα τους στάχτη προς τιμήν αυτής της νίκης.

 Την ημέρα του Πουρίμ οι Εβραίοι οφείλουν να διαβάζουν την ιστορία των γεγονότων που συνέβησαν τότε, από μία περγαμηνή που ονομάζεται «μεγκιλά», να στέλνουν φαγητά και γλυκά σε τουλάχιστον δύο ανθρώπους, να ετοιμάζουν εορταστικό τραπέζι και να δίνουν χρήματα στους φτωχούς. Τα παιδιά σύμφωνα με το έθιμο μεταμφιέζονται και κάνουν θόρυβο με ορκάνες όταν διαβάζεται το όνομα του Αμάν. Είναι τα αντίστοιχα επονομαζόμενα καρναβάλια, η σύγχρονη εκδοχή της ιστορίας αυτής.

Στη Θεσσαλονίκη επικράτησε η μέρα αυτή στους μεγάλους αλλά και στα παιδιά κυρίως να μεταμφιέζονται. Τα παιδιά ντύνονται σαν άποικοι στη χώρα του Ισραήλ των αρχών του 20ου αιώνα. Είναι ο προσωπικός τους τρόπος να εκφράσουν την επιθυμία τους να μοιάσουν σε εκείνους τους αποίκους.