ΤΟ ΣΑΜΠΑΤ (Shabbat), Σαββούλα Μωυσίδου

Το Σαμπάτ είναι μία επίσημη μέρα ανάπαυσης, η οποία έχει ίσως επηρεάσει την εβραϊκή ταυτότητα περισσότερο από κάθε άλλη γιορτή. Κάθε βδομάδα, λίγο πριν την δύση του ηλίου τη Παρασκευή το βράδυ έως λίγο μετά από τη δύση του ηλίου το Σάββατο, ο θρήσκος Εβραίος εισέρχεται σε μια κατάσταση ανάπαυσης ή ηρεμίας. Στη διάρκεια αυτού του ιερού διαστήματος, είναι ελεύθερος από τα προβλήματα της δουλειάς και τα συνηθισμένα καθήκοντα που συντηρούν την υλική ζωή. Ειδικές τελετές και λειτουργίες σημαδεύουν την έναρξη και τη λήξη του Σαμπάτ. Την παραμονή ανάβονται κεριά και ευλογούνται το κρασί και το ψωμί. Κατά τη λήξη, ευλογούνται το κρασί, τα αρώματα και οι φλόγες εν όψει της έναρξης της εβδομάδας. Η αρνητική όψη του Σαμπάτ, ως μια μέρα κατά την οποία δεν επιτρέπονται κάποια πράγματα, καταλαμβάνει δευτερεύουσα θέση ως προς την ουσία της ημέρας, κατά την οποία ο άνθρωπος απελευθερώνεται από τις καταναγκαστικές πλευρές και βάρη της ζωής του. Πρόκειται για μια μέρα ελευθερίας. Οι προετοιμασίες για το Σαμπάτ διαρκούν όλες τις προηγούμενες μέρες και όπως η Νύμφη του Κυρίου, η έλευση του χαιρετίζεται με ένα όμορφο ύμνο, Λεχά Ντοντί, που συνέθεσε ο Σολομών μπεν Μοσέ Αλεβί Αλκαβέτς, Ισπανοεβραίος μυστικιστής του 16^ου αιώνα στη Σαφέντ, που μυήθηκε στον κόσμο της Καμπαλά, από το σημαντικό Ραββίνο Γιοσέφ Ταιτατσάκ από τη Θεσσαλονίκη.

Σύμφωνα με ιστορικά στοιχεία, που πηγάζουν από τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης, οι ευρισκόμενοι στην Ελλάδα Εβραίοι συνέχιζαν να παύουν κάθε εργασία κατά την ημέρα του Σαββάτου, με χαρακτηριστικό παράδειγμα ακόμα και την αποχή από το άναμμα ενός διακόπτη, προκειμένου να μη χαρακτηριστεί αυτή η κίνηση παράβαση της αργίας. Στην Ελλάδα, συνήθως το Σάββατο εορτάζεται στο χώρο της Συναγωγής όπου συναθροίζονται οι πιστοί Εβραίοι και με το ραββίνο ως διδάσκαλο προβαίνουν στην ανάγνωση των Γραφών και εν συνεχεία στο απαραίτητο κήρυγμα και την προσευχή.

Στη φωτογραφία διακρίνουμε:

1) Κάλυμμα για το Σαμπάτ −μαύρο βαμβακερό με μεταξωτά χρυσά κεντήματα– «για να θυμάστε το Σαμπάτ». Πιθανώς κάλυμμα για τις χαλότ (το ψωμί του Σαμπάτ). Θεσσαλονίκη 20^ος αιώνας.

2) Λυχνία λαδιού-χυτός μπρούντζος, τέλος 19^ου αιώνα, τεχνοτροπία Βόρειας Αφρικής (Μαρόκο ή Αλγερία).

3) Κάλυμμα για το ψωμί του Σαββάτου-Κέντημα. Θεσσαλονίκη 20^ος αιώνας. 4) Δοχείο για αρώματα για την Χαβνταλά-Ασημένιο φιλιγκράν. Ουγγρικό ή Βιεννέζικο, 19^ος αιώνας.

5) Κηροπήγια για το Σαμπάτ-Καβάλα τέλος 19^ου αιώνα, αρχές 20^ου αιώνα.

6) Ποτήρι για κιντούς-μπρούντζος, 20^ος αιώνας.

Πηγές: http://www.dogma.gr/default.php?pname=Article&art_id=3872&catid=17